Verbouwen met een pool
Goedkope Poolse arbeidskrachten kunnen de consument veel geld besparen. Tot woede van Nederlandse ondernemers.
De eigenaar-bewoner van het Rotterdamse monumentale pand heeft een belangrijke verbouwing op stapel staan. De uit 1912 daterende woning die hij voor een relatief laag bedrag heeft gekocht, voldoet niet aan de eisen van comfort die anno 2005 aan een huis worden gesteld. Dus moet er worden verbouwd.
Het komt er op neer dat er flink moet worden gebroken. Alle leidingen vernieuwen, aanleggen van nieuwe verwarming, het plaatsen van keukens en badkamers en ga zo maar door. Voor het uitvoeren van de werkzaamheden vraagt hij bij verschillende aannemers een offerte aan. Dat is even schrikken, de opgaven lopen uiteen van 325.000 tot 395.000 euro.
Als de contacten met de aannemers ook niet altijd even soepel verlopen (als ik afspreek om 16.00 uur verwacht ik dat die man er ook om 16.00 uur is) besluit hij het anders aan te pakken.
Op zijn sportvereniging heeft hij een keer het verhaal gehoord van iemand die tot volle tevredenheid een verbouwing liet doen door Poolse bouwvakkers. Maar hoe kom je aan een Pool? Je kunt een kaartje ophangen bij de supermarkt. Maar het is vooral een kwestie van netwerken. Rondvragen bij bekenden. In dit geval weet iemand op de sportclub nog wel een telefoonnummer van iemand die wel voor arbeidskrachten kan zorgen.
Hij kan alles leveren: loodgieters, schilders, stukadoors, elektriciens, u vraagt en wij draaien. 11,50 euro per uur per man. Volgens de bemiddelaar gaat het allemaal om zelfstandige ondernemers en is er niets illegaals aan de constructie.
Een opdrachtgever doet er wel verstandig aan om te controleren of de Polen inderdaad als zzper (zelfstandige zonder personeel) zijn geregistreerd. Want ook een particulier die een opdracht geeft, wordt voor de Wet arbeid vreemdelingen gezien als werkgever. Als de Arbeidsinspectie langskomt en vaststelt dat er toch een tewerkstellingsvergunning had moeten worden aangevraagd kan de Arbeidsinspectie de particulier een boete van 4000 euro opleggen per werknemer wegens illegale tewerkstelling. In de eerste helft van dit jaar voerde de Arbeidsinspectie 4300 controles uit waarbij 1100 boetes werden opgelegd, waarvan 88 aan particulieren.
In dit geval leert een snelle berekening de opdrachtgever dat hij op deze manier op de hele verbouwing ongeveer 100.000 euro bespaart. De keus is snel gemaakt en dat geldt des te meer als de bank, die voor de financin moet zorgen, ook met de inzet van Polen akkoord gaat.
Als de Polen eenmaal aan het werk zijn, is de opdrachtgever al snel laaiend enthousiast. Hier zijn vakmensen aan het werk. Ze klagen niet, zeuren niet over lange werktijden, maar werken gewoon door. Twaalf uur per dag in een stug tempo, zes dagen per week. Op zondag zijn zij dronken om maandagmorgen om 07.00 weer gewoon te beginnen. ,,Die Polen hebben nog een mentaliteit van echt de handen uit de mouwen steken.
Slapen doen de werknemers op een luchtbed op de grond, ze koken op een campinggastoestelletje. De Polen hebben geen enkele moeite met de in Nederlandse ogen wel erg primitieve omstandigheden waaronder zij moeten verblijven. ,,Wij verdienen hier veel meer dan in Polen ooit mogelijk is.
Om de drie weken gaan zij voor een week naar hun geboorteland. Na vijf maanden is de verbouwing klaar. En zijn alle partijen tevreden.
Tewerkstellingsvergunning en loonkosten
Polen die over een Duits paspoort beschikken hebben vrij toegang tot de Nederlandse arbeidsmarkt. Zij hoeven geen tewerkstellingsvergunning (TWV) aan te vragen om te werken voor een Nederlandse werkgever.
Voor Polen zonder Duits paspoort geldt dat zij over een TWV moeten beschikken als zij voor een Nederlandse werkgever of op basis van detachering werkzaam zijn.
Voor Polen die als zzp'er (zelfstandige zonder personeel) of als firmant in een vennootschap onder firma opdrachten willen uitvoeren is eveneens geen TWV vereist. Zij moeten dan wel kunnen aantonen dat zij niet toch 'verkapt' in loondienst zijn.
Afhankelijk van het land waar de zelfstandige ondernemers geregistreerd zijn, is het Nederlandse dan wel het Poolse sociale zekerheidsrecht en fiscaal regime van toepassing. Op zelfstandigheid is geen arbeidsrecht van toepassing.
Bij de inzet van Poolse arbeidskrachten in loondienst van een Nederlands bedrijf of een Nederlands uitzendbureau zijn de loonkosten hetzelfde als voor Nederlandse werknemers.
De verschillen in loon tussen Nederlandse werknemers en Polen zijn het grootst bij Polen die werken als zzper.
De verklaring hiervoor is dat een zzper niet is gebonden aan het wettelijk minimumloon of een CAO. Hij bepaalt zijn eigen tarief. Volgens het rapport Poolshoogte van de Raad voor Werk en Inkomen heeft de mate waarin Polen worden ingezet niet alleen te maken met mogelijke kostenvoordelen, maar ook met beschikbaarheid en motivatie.
Betrokkene
Skip van de Reijt (52) is een Nederlandse ondernemer. In Breda heeft hij een hoveniersbedrijf. Dat is hard werken. Ook s avonds, want klanten verwachten dat hij altijd de telefoon opneemt en op de meest vreemde momenten een luisterend oor heeft voor hun tuinwensen.
De laatste jaren merkt Van de Reijt echter dat hij meer en meer klanten verliest. ,,Mensen met een grote, onderhoudsrijke tuin huren steeds vaker Polen in om dat werk voor hen te doen. Die werken soms al voor 12 euro per uur. Ik ben gedwongen 34 euro per uur te rekenen. Lager kan niet, want ik moet mij houden aan de Nederlandse sociale en fiscale wetgeving n de eisen die de Arbeidsinspectie stelt. Die Polen hoeven zich wettelijk nergens aan te houden. Ik vind het oneerlijke concurrentie. Hier valt niet tegenop te werken. Om mij heen zie ik als gevolg hiervan ook al Nederlandse bedrijven failliet gaan. Voor mij is het onbegrijpelijk dat dit allemaal zo maar kan. De Nederlandse economie gaat er volgens mij wel aan kapot.
Poolse invasie?
Hoeveel Polen er in Nederland werken is een goed bewaard geheim. De Raad voor Werk en Inkomen (RWI) heeft voor de land- en tuinbouwsector wel geprobeerd om tot een raming te komen. De schatting loopt uiteen van minimaal 25.154 tot maximaal 32.404 personen. Daarbij laat de RWI het aantal in Polen gevestigde zzpers variren van 0 tot 1000. Voor de vleessector hanteert de RWI een ondergrens van 2521 personen. De ruimste schatting is 3662 mensen.
Voor de bouw zijn voor zover bekend geen betrouwbare gegevens beschikbaar.
Bron: Algemeen Dagblad 30 september 2005